Vraag tien mensen hoe lang hun kalmeringsmiddel werkt en je krijgt tien antwoorden. Toch is er één begrip dat veel verklaart: de halfwaardetijd. Wie dat snapt, kan veel beter inschatten welk middel past en wat je de volgende dag nog merkt.
Wat is een halfwaardetijd?
De halfwaardetijd is de tijd die je lichaam nodig heeft om de hoeveelheid van een stof in je bloed te halveren. Na één halfwaardetijd is er nog 50% over, na twee nog 25%, na drie nog 12,5%. Na ongeveer vijf halfwaardetijden is een middel vrijwel uit je lichaam verdwenen.
Belangrijk: de halfwaardetijd is niet hetzelfde als de werkingsduur. Je voelt een middel meestal korter dan het in je bloed zit, omdat er een minimale hoeveelheid nodig is om effect te merken.
Overzicht per middel
| Middel | Halfwaardetijd | Indeling |
| Midazolam | 1,5-3 uur | Zeer kort |
| Oxazepam | 4-15 uur | Kort |
| Alprazolam | 6-27 uur | Kort tot middellang |
| Temazepam | 8-20 uur | Middellang |
| Lorazepam | 10-20 uur | Middellang |
| Bromazepam | 10-20 uur | Middellang |
| Clonazepam | 20-50 uur | Lang |
| Diazepam | 20-100 uur | Lang |
Waarom verschilt het per persoon?
De getallen hierboven zijn bandbreedtes. Je leeftijd, je lever, je gewicht en andere medicijnen die je gebruikt hebben invloed op hoe snel je een middel afbreekt. Bij ouderen kan de halfwaardetijd van diazepam bijvoorbeeld flink langer zijn. Ook grapefruitsap en sommige antibiotica kunnen de afbraak van bepaalde benzodiazepinen vertragen.
Wat betekent dit in de praktijk?
- Kort werkende middelen geven weinig nawerking, maar het effect is ook sneller weg. Handig voor één moment of om in te slapen.
- Lang werkende middelen geven een stabiele rust en zijn makkelijker af te bouwen, maar je kunt er de volgende dag nog wat van merken.
- Stapeling: neem je een lang werkend middel elke dag, dan bouwt de hoeveelheid in je bloed de eerste week op. Het effect kan dus nog sterker worden, ook als je dosis gelijk blijft.
Autorijden en werken
Zolang je de werking merkt, is autorijden niet verstandig. Bij lang werkende middelen geldt dat soms ook de ochtend na inname. Op Rijveilig met medicijnen lees je meer over medicijnen en verkeersveiligheid.
Welk middel past bij jou?
Zoek je rust voor de hele dag, kijk dan naar diazepam of clonazepam. Wil je juist zo min mogelijk nawerking, dan passen oxazepam of een kortwerkend slaapmiddel beter. Gebruik de keuzehulp als je er niet uitkomt.
Medische disclaimer: dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of apotheker. Lees altijd de bijsluiter en neem bij twijfel, ernstige klachten of het gebruik van andere medicijnen contact op met een zorgverlener.
