Diazepam en alprazolam (beter bekend onder de merknaam Xanax) zijn twee van de meest gezochte benzodiazepinen. Ze werken op dezelfde plek in de hersenen, maar wie ze allebei heeft gebruikt, weet dat ze heel verschillend aanvoelen. Het verschil zit vooral in tempo en duur.
Snel en kort tegenover rustig en lang
Alprazolam wordt snel opgenomen. Binnen een half uur tot een uur merk je dat de spanning zakt, en dat effect is vrij uitgesproken. Na een aantal uren neemt het weer af. Diazepam werkt ook binnen een uur, maar blijft veel langer in je lichaam: het middel zelf en zijn afbraakstof zijn soms dagen later nog meetbaar. Het effect voelt daardoor minder als een 'golf' en meer als een gelijkmatige onderlaag van rust.
| Kenmerk | Diazepam | Alprazolam |
| Begint te werken | 30-60 minuten | 20-60 minuten |
| Halfwaardetijd | 20-100 uur | 6-27 uur |
| Typisch gebruik | Aanhoudende spanning, spierkrampen, afbouwen | Paniekaanvallen, acute angst |
| Kans op nawerking | Groter | Kleiner |
| Afbouwen | Relatief geleidelijk | Vraagt meer aandacht |
Wanneer kies je voor alprazolam?
Alprazolam past goed bij mensen die vooral last hebben van plotselinge pieken: een paniekaanval in de supermarkt, een vlucht, een gesprek waar je tegenop ziet. Omdat het snel werkt, merk je ook snel of het helpt. Het nadeel is dat het effect relatief snel wegebt. Wie het elke dag meerdere keren neemt, kan tussen de innames een terugkeer van onrust ervaren. Bekijk Alprazolam (Xanax) 1mg of de variant van Sandoz.
Wanneer kies je voor diazepam?
Diazepam is de betere keus als de spanning niet in pieken komt maar de hele dag aanwezig is, of als er ook lichamelijke spanning speelt, zoals vaste schouders of spierkrampen. Door de lange werking volstaan vaak één of twee innames per dag. Diazepam wordt daarnaast vaak gebruikt om van een kortwerkend middel af te bouwen. Meer weten? Lees alles over diazepam in de Benzo-gids of bekijk Diazepam 10mg.
Hoe sterk zijn ze ten opzichte van elkaar?
In omrekentabellen voor afbouwen wordt 0,5 mg alprazolam vaak gelijkgesteld aan ongeveer 10 mg diazepam. Alprazolam is milligram voor milligram dus veel sterker. Dat betekent niet dat het 'beter' werkt, wel dat je met kleine hoeveelheden begint. De officiële productinformatie vind je in het Farmacotherapeutisch Kompas.
Bijwerkingen
De bijwerkingen lijken op elkaar: slaperigheid, trager reageren, wat vergeetachtig zijn. Bij diazepam houden ze door de lange werking soms langer aan. Bij alprazolam is de kans op ontwenningsklachten na langer gebruik juist groter, omdat de spiegel in je bloed sneller daalt.
Kort samengevat
Zoek je snelle hulp voor een specifiek moment, dan ligt alprazolam voor de hand. Zoek je rust die de hele dag meegaat, dan past diazepam beter. Twijfel je tussen nog meer middelen? Zet ze naast elkaar in de vergelijker.
Medische disclaimer: dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of apotheker. Lees altijd de bijsluiter en neem bij twijfel, ernstige klachten of het gebruik van andere medicijnen contact op met een zorgverlener.
