Benzodiazepinen werken goed op korte termijn, maar na enkele weken dagelijks gebruik went je lichaam eraan. Stop je dan ineens, dan kan je zenuwstelsel 'overreageren': je slaapt slecht, bent gespannen of trillerig, en soms komen de oorspronkelijke klachten heftiger terug dan ervoor. Geleidelijk afbouwen voorkomt dat grotendeels.
Stap 1: bepaal je startpunt
Schrijf op welk middel je neemt, in welke dosis en op welke momenten. Gebruik je het pas een week of twee, dan kun je vaak in een paar dagen stoppen. Gebruik je het al maanden dagelijks, reken dan op een afbouw van enkele weken tot een paar maanden.
Stap 2: overweeg een overstap naar een langwerkend middel
Bij kortwerkende middelen zoals alprazolam of lorazepam schommelt de spiegel in je bloed sterk. Daardoor voel je elke verlaging duidelijk. Daarom wordt vaak eerst overgestapt op diazepam, dat lang werkt en in kleine stapjes te verlagen is. De overstap gebeurt geleidelijk, niet in één keer.
Stap 3: verlaag in kleine stappen
Een veelgebruikte vuistregel is om de dosis elke één tot twee weken met ongeveer 10 tot 25 procent te verlagen. Hoe lager je dosis, hoe kleiner de stappen meestal worden. Het laatste stuk is voor veel mensen het lastigst, dus neem daar gerust de tijd voor.
- Gebruik tabletten met een breukstreep of een lagere sterkte, zoals oxazepam 10mg, om kleinere stappen te kunnen maken.
- Houd een eenvoudig dagboekje bij: dosis, slaap, spanning. Dan zie je dat klachten meestal na een paar dagen weer afnemen.
- Ga niet terug naar een hogere dosis bij een slechte dag; blijf liever een week langer op de huidige stap.
Stap 4: herken ontwenningsklachten
Veel voorkomende klachten tijdens het afbouwen zijn slecht slapen, prikkelbaarheid, hoofdpijn, trillen, zweten en een gespannen gevoel. Ze zijn vervelend, maar meestal tijdelijk. Krijg je hevige klachten, zoals verwardheid of insulten, neem dan direct contact op met een arts. Afbouwen na langdurig hoog gebruik doe je altijd onder begeleiding.
Stap 5: vervang het middel door gewoontes
Afbouwen gaat makkelijker als je iets anders hebt dat rust geeft. Denk aan dagelijks bewegen, vaste slaaptijden, minder cafeïne na de middag en ademhalingsoefeningen. Praktische tips vind je bij Thuisarts.nl en in de GGZ Standaarden over angst en slaap.
Hulp nodig?
Lukt het niet alleen, schakel dan je huisarts in. Heb je een vraag over een bestelling of over welke sterkte je nodig hebt om af te bouwen, stel die dan via de chat. Bekijk ook ons artikel over halfwaardetijden om te begrijpen waarom het ene middel makkelijker af te bouwen is dan het andere.
Medische disclaimer: dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of apotheker. Lees altijd de bijsluiter en neem bij twijfel, ernstige klachten of het gebruik van andere medicijnen contact op met een zorgverlener.
